Okiem ekspertów: jak nowe technologie zmieniają biznes na bardziej ekologiczny

Zapytaliśmy czołowych polskich specjalistów od zrównoważonego rozwoju o przyszłość ekologii w biznesie. Zobacz, jak energia odnawialna, zaawansowana analityka, AI, blockchain i IoT zmieniają podejście firm do zrównoważonego rozwoju. Poznaj konkretne przykłady przedsiębiorstw, które zmniejszają ślad węglowy i działają efektywniej. Nie przegap wniosków, które mogą wpłynąć na przyszłość Twojego biznesu.

Dziś wszystko jest ze sobą powiązane, a zrównoważony rozwój i gospodarka splatają się mocniej niż kiedykolwiek. Tworzą dynamiczny ekosystem, w którym każde działanie ma dalekosiężne skutki. Tę transformację napędzają inwestycje firm w energię odnawialną, postęp w AI i analityce danych, potencjał blockchaina oraz wdrażanie technologii IoT. Te innowacje nie tylko ograniczają ślad węglowy, ale też optymalizują wykorzystanie zasobów i tworzą nowe możliwości gospodarcze.

Z artykułu dowiesz się, jak te technologie zmieniają zrównoważony rozwój w firmach. Poznasz też liderów tej zmiany. Swoimi przemyśleniami podzielili się polscy menedżerowie z czołowych globalnych firm, którzy zajmują się zrównoważonym rozwojem. Dzięki nim lepiej zrozumiesz strategie i ciężką pracę, które stoją za tym postępem. To elitarna grupa specjalistów, którzy konsekwentnie budują lepszą przyszłość dla nas wszystkich.

Inwestując w odnawialne źródła energii, firmy zmniejszają ślad węglowy i tworzą nowe możliwości gospodarcze oraz miejsca pracy

Rozwój energetyki odnawialnej służy środowisku, a do tego mocno napędza rynek pracy. Jak podaje Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA), w 2022 roku sektor zatrudniał już ponad 12 milionów osób na świecie, a prognozy wskazują na znaczny wzrost do 2030 roku. Najciekawsze w tym wzroście zatrudnienia jest jednak zapotrzebowanie na wysoko wykwalifikowanych inżynierów i specjalistów. 

Ci specjaliści nie tylko napędzają wzrost firm, ale też sprawiają, że społeczeństwo bardziej ceni zaawansowaną edukację i specjalistyczne szkolenia. Tak powstaje samonapędzający się cykl: rośnie pokolenie ludzi o wyższych kwalifikacjach, którzy dalej rozwijają technologie, pobudzają wzrost gospodarczy i przyspieszają nasz wspólny postęp. Im więcej będziemy inwestować w energię odnawialną, tym wyraźniej odczują to edukacja, rynek pracy i innowacje technologiczne.

Czas pokaże, jak duże firmy i instytucje edukacyjne dostosują się, żeby wspierać i podtrzymać ten dynamiczny rozwój.

Zaawansowana analityka danych i AI to klucz do wyższego poziomu zrównoważonego rozwoju firm, bo pozwalają lepiej wykorzystywać zasoby i mniej marnować

Jednym z największych wyzwań dużych firm jest optymalne wykorzystanie zasobów. Im większa skala działania, tym trudniej o ideał. Mimo dziesięcioleci starań wiele organizacji wciąż działa nieefektywnie. I tu do gry wchodzi sztuczna inteligencja (AI). Tylko w 2023 roku rynek AI do optymalizacji łańcucha dostaw urósł o 20%, co pokazuje, że ta technologia zyskuje na znaczeniu. 

Modele AI pozwalają głębiej i pełniej zrozumieć zależności między działaniami organizacji a jej otoczeniem biznesowym. Dzięki temu firma może precyzyjniej zarządzać łańcuchami dostaw, ograniczyć nadprodukcję, wyeliminować marnotrawstwo i efektywnie gospodarować energią.

Na przykład raport McKinseya z 2023 roku wykazał, że w firmach stosujących AI w łańcuchach dostaw koszty logistyczne spadły o 15%, a stany magazynowe poprawiły się o 35%. A to dopiero początek tego, jak AI może zrewolucjonizować optymalizację zasobów. Jeszcze bardziej zaskakujące osiągnięcia są przed nami, bo AI wciąż się rozwija i trafia do coraz to nowych obszarów działania firm.

„Choć szybki rozwój AI, zwłaszcza generatywnej, budzi obawy o jej ogromne zapotrzebowanie na moc obliczeniową i potencjalne zagrożenie dla zrównoważonego rozwoju, ewolucja małych modeli językowych przynosi obiecujące rozwiązanie. W miarę postępu badań spodziewam się, że mniejsze modele, na przykład te z zaledwie 7 miliardami parametrów, mogą stosunkowo szybko dorównać możliwościom dzisiejszych największych modeli, takich jak GPT-4 czy LLaMA3 400B. Nie musimy jednak czekać na przyszłe przełomy, żeby czerpać korzyści. Wykorzystując istniejące małe modele językowe, techniki fine-tuningu i metody takie jak retrieval-augmented generation (RAG), organizacje już dziś mogą osiągać porównywalną skuteczność w większości zadań przy znacznie mniejszym zużyciu energii. To podejście nie tylko przekłada się na oszczędności, ale też istotnie obniża ślad węglowy zastosowań AI i otwiera drogę do bardziej zrównoważonej i dostępnej sztucznej inteligencji.”

Krzysztof Jędrzejewski

Dyrektor ds. badań i rozwoju AI, Pearson

Potencjał połączenia blockchaina z odpowiedzialnością ekologiczną

Blockchain wciąż ma problem z neutralnością węglową, ale jego potencjał dla zrównoważonego rozwoju nadal jest obiecujący. Pierwotna wizja twórcy (lub twórców) Bitcoina zmieniła się: kryptowaluty, które miały być zdecentralizowaną alternatywą dla gotówki, stały się bardziej scentralizowaną metodą płatności. Ambitne pomysły łączenia blockchaina z inicjatywami ekologicznymi często służyły za chwyt marketingowy przedsiębiorcom, którzy chcieli szybko urosnąć małym wysiłkiem. 

Pojawiają się jednak zastosowania blockchaina, które naprawdę mają pomóc firmom w zrównoważonym rozwoju. Przykładem są projekty takie jak Energy Web Foundation, które wykorzystują blockchain do zarządzania zdecentralizowanymi sieciami energetycznymi. Zwiększają w ten sposób efektywność i ograniczają emisje. Z kolei raport Światowego Forum Ekonomicznego z 2023 roku wskazał, że blockchain może zwiększyć przejrzystość łańcuchów dostaw, a to sprzyjałoby bardziej zrównoważonym praktykom w wielu branżach. Gdy technologia dojrzeje, a szum wokół niej opadnie, możliwe, że zobaczymy bardziej realistyczne i skuteczne zastosowania blockchaina w zrównoważonym rozwoju firm. 

Warto wspomnieć o Hype Cycle Gartnera, a konkretnie o Plateau of Productivity, do którego blockchain zdaje się zbliżać, jeśli już na nim nie jest. Na tym etapie technologia ma już za sobą rozdmuchane oczekiwania i pierwsze rozczarowania, a zaczyna mieć praktyczne, trwałe zastosowania. Blockchain zmierza ku temu plateau, więc dojrzewa, a to może zaowocować bardziej niezawodnymi i skutecznymi wdrożeniami, zwłaszcza w zrównoważonym rozwoju firm. Na zmieniającym się rynku prym w łączeniu blockchaina z odpowiedzialnością ekologiczną najpewniej będą wieść startupy, które stawiają na prawdziwe, skalowalne rozwiązania. To one wyznaczą nowe standardy zrównoważonego rozwoju w różnych sektorach.

Pozostaje pytanie: jak te technologie będą się rozwijać i które startupy poprowadzą łączenie blockchaina z odpowiedzialnością ekologiczną?

Transformacja cyfrowa wyraźnie ogranicza emisje dwutlenku węgla

Emisje spadają, bo zaawansowane technologie pozwalają optymalizować działania i zużywać mniej zasobów. Dzięki narzędziom i platformom cyfrowym firmy potrzebują mniej fizycznej infrastruktury, a pracownicy rzadziej dojeżdżają. Na przykład badanie z 2024 roku przeprowadzone przez Stanford University pokazuje, że praca zdalna mogłaby obniżyć globalne emisje o 54 miliony ton metrycznych rocznie.

Firmy takie jak Microsoft zmniejszyły swój ślad węglowy o prawie 30% w ciągu ostatnich dwóch lat, bo przeszły na cyfrowe miejsce pracy. Siemens po wdrożeniu IoT i cyfrowych bliźniaków odnotował spadek zużycia energii o 20%. Poza pracą zdalną ważną rolę odgrywają też inne projekty transformacji cyfrowej, na przykład przejście do chmury obliczeniowej. Według badania Accenture z 2023 roku migracja do chmury może obniżyć zużycie energii nawet o 65% w porównaniu z tradycyjnymi centrami danych.

Dodatkowo systemy zarządzania energią oparte na AI pozwalają firmom monitorować i optymalizować zużycie energii w czasie rzeczywistym. W Google sztuczna inteligencja DeepMind pomogła obniżyć rachunek za chłodzenie centrów danych o 40%.

Żeby zejść do zera emisji, nie wystarczy jednak inwestować w AI i narzędzia cyfrowe. Trzeba też zmienić instalacje techniczne zgodnie ze strategią 3R (Reduce, Reuse, Resource). Zmiany te powinny zapewniać oszczędność energii i wody, podnosić komfort (zarówno ludzi, jak i procesów produkcyjnych) oraz poprawiać bezpieczeństwo (chodzi o ciągłość procesów, na przykład w produkcji).

Cyfrowe bliźniaki, czyli wirtualne repliki fizycznych obiektów, pozwalają też firmom symulować i optymalizować działanie. Dzięki nim powstaje mniej fizycznych prototypów i mniej zasobów idzie na marne. Rolls-Royce za pomocą cyfrowych bliźniaków monitoruje i sprawniej serwisuje swoje silniki lotnicze, więc przestojów jest mniej, a emisje są niższe.

Zielone budynki firm zużywają znacznie mniej energii, a pracownicy czują się w nich lepiej

Budynki z certyfikatem LEED projektuje się jako energooszczędne i przyjazne środowisku. Według U.S. Green Building Council zużywają one o 25% mniej energii i o 11% mniej wody niż budynki bez certyfikatu. Poprawiają też jakość powietrza w pomieszczeniach, co może korzystnie wpływać na zdrowie pracowników. 

Wszyscy znamy siedzibę Apple, Apple Park. To budynek z certyfikatem LEED Platinum, z 17-megawatową instalacją fotowoltaiczną na dachu, pokrywającą 75% zapotrzebowania kampusu na energię w godzinach szczytu. Podobnie Bank of America Tower w Nowym Jorku ma certyfikat LEED Platinum i innowacyjne rozwiązania, takie jak system zbierania wody deszczowej i zielony dach. Siedziba Adobe z certyfikatem LEED w San Jose w Kalifornii odnotowała spadek kosztów energii o 30%, co przyniosło znaczne oszczędności.

Z kolei badanie Harvard University z 2023 roku wykazało, że pracownicy w budynkach z zielonym certyfikatem wypadali w testach funkcji poznawczych o 26% lepiej i zgłaszali o 30% mniej objawów syndromu chorego budynku. Zielone budynki przynoszą też firmom korzyści finansowe. Na przykład siedziba Adobe z certyfikatem LEED odnotowała spadek kosztów energii o 30%, co przyniosło znaczne oszczędności. 

Więcej o tym, ile można zaoszczędzić na modernizacji starszych instalacji technicznych, przeczytasz w broszurze Danfoss. 

Firmy, które stawiają na zielone budownictwo, płacą mniej za energię i tworzą zdrowsze, bardziej produktywne miejsca pracy. Wyzwanie polega teraz na tym, żeby więcej przedsiębiorstw wdrożyło te zrównoważone technologie budowlane i zaczęło czerpać z nich korzyści.

Jak zrównoważone praktyki poprawiają dobrostan pracowników

Zrównoważone technologie przynoszą korzyści nie tylko środowisku i finansom firmy. Wyraźnie poprawiają też dobrostan i produktywność pracowników. Badanie McKinseya „Reframing employee health” pokazuje, że zdrowie holistyczne, czyli fizyczne, psychiczne, społeczne i duchowe, ma kluczowe znaczenie dla efektywności pracowników. Osoby w dobrym zdrowiu holistycznym deklarują, że są bardziej innowacyjne, lepiej pracują i łatwiej godzą pracę z życiem prywatnym.

Żeby skutecznie poprawić dobrostan, organizacje muszą wyjść poza powierzchowne benefity i dotrzeć do przyczyn złego stanu zdrowia pracowników. Wymaga to zmiany zachowań liderów, sposobu projektowania pracy i praktyk organizacyjnych. Na przykład jasna komunikacja liderów i budowanie w pracy atmosfery wzajemnego wsparcia pomagają złagodzić stres i ograniczyć wypalenie​.

Na dobrostan mocno wpływają też zrównoważone praktyki, takie jak praca zdalna i narzędzia cyfrowe. Jak wynika z raportu McKinseya „Well-being in the Workplace”, transformacja cyfrowa zmniejsza zapotrzebowanie na fizyczną infrastrukturę i ogranicza dojazdy, a to obniża stres i podnosi satysfakcję pracowników​.

„Z mojej perspektywy kluczowe jest to, które technologie wdrożyć i jak je uruchomić, żeby pozytywnie wpłynęły na dobrostan pracowników. Potrzebne są też narzędzia do monitorowania dobrostanu, dzięki którym organizacje mogą podejmować bardziej precyzyjne działania odpowiadające na potrzeby pracowników. Strategiczne skupienie się na tym obszarze pozostaje niewykorzystaną szansą na rozwój biznesu. Taka strategia kładzie fundament pod środowisko pracy, które przyciąga talenty, zapewnia wysoką retencję i zwiększa kreatywność, a to ostatecznie prowadzi do wybitnych wyników biznesowych, nie wspominając już o korzystnym wpływie takiej strategii i działań na zdrowie społeczne.”

Diana Żochowska

Szefowa Medonet, Ringier Axel Springer Polska

„Z praktycznego punktu widzenia warto pamiętać o bezpośrednim wpływie warunków otoczenia, takich jak temperatura, na nasze samopoczucie i produktywność. Żeby utrzymać produktywność na poziomie 95% naszych maksymalnych możliwości, temperatura w pomieszczeniu powinna wynosić od 21,7°C do 24°C. Ten zakres uwzględnia różny komfort cieplny mężczyzn i kobiet. Dodatkowo zmiana temperatury o 1 K zmienia koszty ogrzewania o 5–8%, a koszty chłodzenia o 10–16%. Zajęcie się takimi konkretnymi czynnikami pozwala stworzyć wygodniejsze, bezpieczniejsze, efektywniejsze i „zielone” miejsce pracy, co przekłada się na wyższą satysfakcję i wydajność pracowników, a firmie zapewnia oszczędność energii i wody oraz ciągłość pracy i produkcji.”

Sebastian Brzoza

Dyrektor ds. wsparcia aplikacyjnego i technicznego na region Europy Wschodniej, Danfoss

Internet rzeczy (IoT) w firmie: większa efektywność, monitoring w czasie rzeczywistym i wyraźne korzyści dla środowiska

Wdrożony w firmie IoT przynosi środowisku wyraźne korzyści, bo zwiększa efektywność i pozwala na bieżąco monitorować działania. Urządzenia IoT, kiedyś kojarzone głównie z samoczyszczącymi odkurzaczami i żarówkami smart zmieniającymi kolor, dziś rewolucjonizują wiele branż. Opinia publiczna zaczyna nadążać za szybkim postępem w tym sektorze i dostrzega szersze zastosowania IoT.

IoT jest jednak najskuteczniejszy wtedy, gdy uzupełnia dobrze zaplanowane i poprawnie przeprowadzone modernizacje istniejących systemów. Nie chodzi tylko o to, żeby urządzenia komunikowały się ze sobą, ale też o to, żeby płynnie współpracowały z zaawansowanym sprzętem i sprawiały, że firma działa naprawdę inteligentnie, wydajnie i w sposób zrównoważony.

Na przykład narzędzia IoT mogą śledzić, ile zużywa się energii i wody, i przekazywać dane systemom AI, które optymalizują zużycie i ograniczają marnotrawstwo. Według raportu McKinseya z 2023 roku firmy, które wykorzystują IoT do zarządzania energią, obniżyły koszty energii nawet o 30%. Taki wynik jest możliwy tylko wtedy, gdy technologia IoT idzie w parze ze zmodernizowanym, energooszczędnym sprzętem, który potrafi wykorzystać dane z czujników.

W budownictwie czujniki IoT monitorują w czasie rzeczywistym stan konstrukcji i warunki otoczenia, co poprawia bezpieczeństwo i efektywność. Globalna firma inżynieryjna Bechtel monitoruje na przykład dzięki IoT stan maszyn i infrastruktury, co podniosło jej efektywność operacyjną o 20%. Ten sukces wynika z połączenia solidnych sieci IoT z wysokiej jakości, niezawodnym sprzętem.

Inteligentne budynki wyposażone w IoT potrafią też automatycznie dostosowywać oświetlenie, ogrzewanie i chłodzenie do obecności ludzi i warunków otoczenia. Według badania Deloitte z 2023 roku takie budynki mogą obniżyć zużycie energii nawet o 25%, co przekłada się na spore oszczędności i korzyści środowiskowe. Efekt jest największy, gdy systemy IoT współpracują z najnowocześniejszymi instalacjami HVAC i inteligentnym oświetleniem, które trafnie reaguje na ich dane.

Im dojrzalsza będzie technologia IoT, tym bardziej pomoże firmom w zrównoważonym rozwoju. Kolejne pytanie brzmi, jak firmy będą dalej wprowadzać innowacje i łączyć IoT z najnowszym sprzętem, żeby osiągnąć jak największe korzyści dla środowiska. Muszą stawiać na całościowe modernizacje, które obejmą zarówno oprogramowanie, jak i sprzęt, tak żeby ekosystemy IoT były możliwie skuteczne i wydajne.

„Patrząc na różne zastosowania IoT w miastach, przemyśle, handlu, produkcji ... aż po inteligentną opaskę na ręce pojedynczego użytkownika, można śmiało powiedzieć, że IoT jest wszędzie i, co ważne, wszędzie wnosi istotny wkład. Prawdziwa transformacja cyfrowa dotyka całego łańcucha wartości organizacji, a IoT jest narzędziem niezbędnym, bo daje nam wiarygodne dane w czasie rzeczywistym. Niestety często przeceniamy rolę IoT, sądząc, że sam system (np. jakości powietrza, jakości wody czy zużycia energii) zmieni jakość powietrza albo poprawi jakość wody. Nic bardziej mylnego. Takie systemy dadzą nam tylko, a często aż, „informację”, odniosą nasze działania do rzeczywistego stanu rzeczy i pozwolą zrozumieć, co powinniśmy zrobić i jakie działania podjąć, żeby powietrze było czystsze, woda bardziej przejrzysta, a latarnie uliczne nie świeciły w samo południe.

Ogromną rolę IoT widać zwłaszcza w środowisku miejskim, gdzie dziś bez systemów nie jesteśmy w stanie zarządzać oświetleniem, wodą, ściekami, mobilnością czy planowaniem przestrzennym. Wszędzie tam IoT odgrywa wiodącą rolę i jest po prostu niezbędny.

Ale IoT to dopiero początek rewolucji, której obecnie jesteśmy świadkami. Mówiąc bardzo prosto, IoT to dobrze przygotowane dane online, które w połączeniu z AI, ze szczególnym uwzględnieniem LLM (Large Language Model), zmieniają podejście do zarządzania i organizacji pracy. Połączenie tych dwóch dziedzin to przyszłość wszystkich zrównoważonych organizacji, w tym miast.”

Sebastian Grabowski

Szef praktyki IoT/SmartCity/Industry/Edge Enterprise Architecture, Orange Business Services

Podsumowanie

Jak widać w tym artykule, poszczególne aspekty zrównoważonego rozwoju są ze sobą ściśle powiązane. Bez całościowego spojrzenia na działanie firmy trudno docenić ogrom codziennej pracy wkładanej w budowanie lepszego świata. Energia odnawialna, optymalizacja z pomocą AI, innowacje oparte na blockchainie i IoT: każdy z tych elementów odgrywa kluczową rolę w zrównoważonym rozwoju firm.

Sięgając po te technologie i praktyki, firmy mogą nie tylko zwiększyć swoją efektywność i produktywność, ale też wyraźnie pomóc środowisku. Wyzwanie pozostaje to samo: przesuwać granice innowacji i współpracy, żeby osiągać jeszcze ambitniejsze cele zrównoważonego rozwoju.