Product Owner vs Product Manager - kto jest kluczowy w zarządzaniu Twoim produktem?

Role product managera i product ownera są różne i nie powinniśmy ich ze sobą mylić. Jednak przez praktykę nazewniczą wiele osób naprawdę się gubi, gdy pytamy je o różnicę między tymi dwiema rolami.

Aby zrozumieć dylemat product owner vs. product manager, musimy zagłębić się (choć tylko trochę) w historię tych dwóch pojęć. W tym artykule zobaczysz, że choć obie role dbają o produkt, skupiają się na innych aspektach. To opowieść o marketingu kontra produkcja. Strategia kontra taktyka.

Ale czym właściwie JEST produkt?

Zanim zanurzymy się w świat ownerów i managerów, przyjrzyjmy się produktowi. Dawniej rozróżniano produkt i usługę. Produkt był materialnym bytem, który można było sprzedać, kupić i przetworzyć. Usługa była czynnością, za którą się płaciło albo dostawało zapłatę. To rozróżnienie nigdy nie było w pełni jasne. Na przykład: zamawiając parę butów, płacisz za buty czy za usługę szewca?

Dziś krajobraz jest znacznie bardziej złożony. W świecie cyfrowym rozwój internetu radykalnie zmienił reguły gry. Spotkasz się z Software as a Service (SaaS), Platform as a Service (PaaS), a nawet Infrastructure as a Service (IaaS).

W świecie produktów cyfrowych i wytwarzania oprogramowania produkt nie jest już przywiązany do swojej materialnej postaci. Produkt to coś, co generuje wartość dla klienta. Aplikacja webowa, system blockchain, narzędzie do monitoringu. Co tylko chcesz.

Kim jest product owner?

Product owner to jedna z ról opisanych w SCRUM Guide. Scrum to zwinny framework zaprojektowany do rozwiązywania złożonych problemów i budowania skoncentrowanych na kliencie produktów o najwyższej możliwej wartości. Product owner wraz z zespołem deweloperskim i Scrum Masterem tworzą samoorganizujący się zespół, którego celem jest wytworzenie produktu o najwyższej wartości.

Product owner jest opisany jako jedna osoba odpowiedzialna za zarządzanie backlogiem. Oznacza to, że zwykle PO nie odpowiada za wprowadzenie produktu na rynek, sprzedaż, promocję ani długoterminowe analizy.

Czym zajmuje się product owner?

Warto podkreślić, że praca product ownera zaczyna się wraz z kick-offem i kończy w momencie wydania produktu. Zgodnie ze Scrum Guide „product owner jest odpowiedzialny za maksymalizację wartości produktu powstającego w wyniku pracy zespołu deweloperskiego”.

Jak osiąga tę maksymalizację wartości? Najpierw zbiera i rozumie potrzeby klienta, a następnie wyraża je w wizji produktu. Potem product owner opisuje, czego klient oczekuje od oprogramowania. Te historyjki użytkownika powiedzą zespołowi deweloperskiemu, jakie funkcje są pożądane.

PO definiuje wizję produktu, uwzględniając nie tylko potrzeby klientów, ale także firmy i pozostałych interesariuszy. Zgodnie z tą wizją PO opisze wartość danego produktu. Następnie wizja ta powinna zostać jasno wyrażona w elementach product backlogu. Product owner bierze też odpowiedzialność za dostarczane rezultaty. Dlatego samo stworzenie backlogu nie wystarczy. Trzeba nim zarządzać przez cały proces wytwarzania i to również jest rola PO. Zarządzanie backlogiem obejmuje priorytetyzację potrzeb (a następnie odpowiednie porządkowanie elementów), doskonalenie backlogu i uszczegóławianie historyjek użytkownika.

Pozostali członkowie zespołu scrumowego będą potrzebowali od product ownera aktualnych informacji i będą ich wymagać, żeby móc skupić się na swoich obowiązkach. Dlatego kluczowe jest, by PO był wiarygodnym źródłem rzetelnych informacji.

Aby wypełnić wszystkie obowiązki, product owner musi brać udział w spotkaniach scrumowych takich jak Daily Stand-up, Retrospektywa, Demo, Planowanie Sprintu czy Przegląd Sprintu. Ta rola wymaga codziennej, bezpośredniej pracy z zespołem deweloperskim. Udział w części wydarzeń jest obowiązkowy, a w przypadku innych to jedna z dobrych praktyk.

Kolejną rolą product ownera jest akceptowanie lub odrzucanie efektów każdego sprintu i całego procesu wytwarzania.

To wszystko po to, by wizja produktu i potrzeby klientów zostały spełnione.

Jak zostać product ownerem?

Wielu product ownerów awansuje wewnątrz firmy. Zwykle przed awansem byli członkami zespołu deweloperskiego. Popularne role na tej ścieżce to tester oprogramowania albo analityk biznesowy. Idąc tą drogą, znasz już Scrum, swoją firmę i branżę. Wszystkie trzy rzeczy przydadzą się w roli product ownera.

Prędzej czy później zobaczysz, że musisz zagłębić się w Scrum. Dziś znajdziesz wiele solidnych szkoleń prowadzonych przez szanowane organizacje. Lista certyfikatów product ownera jest dostępna na Scrum.org — organizacji założonej przez jednego z twórców Scruma.

Najważniejsze jest jednak poznanie zasad Scruma, znalezienie swojego zespołu scrumowego i rozwijanie produktów po scrumowemu.

Co czyni świetnego product ownera?

Przede wszystkim product ownerzy muszą znać Scrum. To ich biblia i muszą rozumieć wszystkie obowiązki przypisane do roli product ownera. Oczywiście same podstawy Scruma nie zrobią z nikogo świetnego product ownera. Bez tej bazy nie da się jednak tej klasy osiągnąć. Czego więc trzeba, by zostać świetnym product ownerem?

Pamiętaj, że to rola zorientowana na klienta.

Product owner powinien zwracać uwagę na potrzeby klientów. I to nie tylko te oficjalne. PO musi kopać głębiej i naprawdę rozumieć bolączki klientów. Potem, mając tę wiedzę o użytkownikach, PO musi wyjaśnić ją zespołowi deweloperskiemu. Zespół będzie potrzebował precyzyjnego opisu, jak jego rozwiązania mogą (lub nie mogą) odpowiadać na potrzeby klientów. Co więcej, product owner musi wiedzieć, kiedy powstrzymać zespół przed wyjściem poza zakres produktu.

Żeby to robić, PO muszą widzieć szerszy obraz i znać plan. Część tych rzeczy wykracza poza ich odpowiedzialność, ale dogłębne zrozumienie pozwoli im priorytetyzować wymagania produktowe. Kluczowe będą tu ich umiejętności komunikacyjne - tak, by dowiedzieli się jak najwięcej od wszystkich interesariuszy i powiedzieli im, co jest, a co nie jest możliwe. Nie uda się to jednak, jeśli PO nie znają dobrze swoich interesariuszy.

To prowadzi nas do zarządzania konfliktem i umiejętności przywódczych. Product ownerzy będą napotykać konflikty i bardzo często to ich kompetencje miękkie zdecydują, czy efekt zbuduje wartość dla klienta. Jako swego rodzaju lider PO będzie musiał decydować, co jest ważne i powinno znaleźć się w finalnym produkcie, a co nie ma znaczenia dla wartości widzianej oczami klienta.

Sukces product ownera opiera się na produkcie, ale nie w sensie odhaczenia wszystkich zadań z backlogu. Product owner odniesie sukces w takim stopniu, w jakim finalny produkt spełni i przekroczy potrzeby Twoich klientów.

Kim jest product manager?

Alternatywa product owner kontra product manager nie jest oczywista. O ile product owner jest jasno zdefiniowany przez wytyczne SCRUM, o tyle product manager ma wiele definicji.

Według słownika Collins English Dictionary product manager to

„ktoś, kto bada, wybiera i rozwija produkty firmy lub organizacji”.

Artykuł opublikowany przez McKinsey & Company zaczyna się od takiego fragmentu:

„Product managerowie są spoiwem łączącym […] inżynierię, design, customer success, sprzedaż, marketing, operacje, finanse, dział prawny i wiele więcej. Nie tylko podejmują decyzje o tym, co powstaje, ale też wpływają na każdy aspekt tego, jak jest budowane i wprowadzane na rynek.”

W praktyce każda firma może sama zdecydować, co znaczy dla niej product manager. Nie ma „izby product managerów”, która mogłaby narzucić taką czy inną definicję. Zobaczysz to, przeglądając ogłoszenia o pracę. Jest jednak kilka cech wspólnych niemal wszystkich product managerów.

Zwykle zajmują się rozwojem produktu, ale także jego uzasadnieniem biznesowym, prognozami marketingowymi, wyceną itd. Warto też wspomnieć, że w przeciwieństwie do product ownerów product managerowie biorą udział w analizach marketingowych, rozwoju produktu i we wszystkich etapach cyklu życia produktu - od wprowadzenia po schyłek.

Na samym początku (mniej więcej w pierwszej połowie 20^. wieku) rola product managera była ściśle związana z marketingiem. Później obserwowaliśmy przesunięcie w stronę podejścia zorientowanego na produkt. Dziś mówimy o szerokim zakresie obowiązków i perspektyw - od marketingowej, przez produktową, po skoncentrowaną na kliencie. Wraz z dużą zmianą w podejściu firm do własnych produktów product managerowie zaczęli korzystać z technik lean management, design thinking i zwinnego wytwarzania. To, jak je łączysz, zależy jednak mocno od konkretnego podejścia wybranego przez Twoją firmę.

Czym zajmuje się product manager?

Brak uniwersalnej definicji roli product managera rodzi kolejną trudność w opisaniu, czym taki manager właściwie się zajmuje. Firmy prezentują różne podejścia zarówno do rozwoju produktu, jak i do roli product managera w nim. Konkretny pomysł na organizację prac nad produktem zależy od:

• rodzaju produktu — inny będzie dla oprogramowania, różnych usług i produktów materialnych;
• branży — strategie tradycyjnych firm motoryzacyjnych różnią się od praktyk software house'ów;
• wielkości firmy — w startupach product managerowie muszą być zwykle bardziej uniwersalni;
• kultury organizacyjnej — czy firma jest podzielona na silosy, czy raczej spłaszczona i bardziej zwinna?

Tak czy inaczej, wielu product managerów prowadzi lub zleca analizy rynku, żeby śledzić konkurencję i rozumieć klientów oraz trendy rynkowe. Często odpowiadają za stworzenie roadmapy łączącej potrzeby i wpływy wszystkich interesariuszy wewnętrznych i zewnętrznych. W szczególności marketingu, sprzedaży, zespołu deweloperskiego, kadry zarządzającej, konkurencji i przyszłych klientów.

Jest jeden bardzo ważny powód, dla którego product manager zajmuje się tak szerokim zakresem tematów. PM-owie odpowiadają za tworzenie wartości dla klientów, ale także za biznesowy sukces produktu i jego wynik finansowy. Czasem oznacza to, że product manager stoi również za strategią marketingową.

W wielu przypadkach product managerowie odpowiadają za wszystkie zespoły zaangażowane w jeden lub wiele produktów. Korzystają z zespołu projektowego, badawczego, deweloperskiego, marketingowego, sprzedażowego itd. Muszą też zadbać o budżet i harmonogram, żeby zapewnić firmie przyzwoite przychody.

Czasem rola product managera nie kończy się wraz z wprowadzeniem produktu na rynek. Może on być zaangażowany w obsługę klienta i serwis posprzedażowy, ponieważ nikt nie zna produktu i stojących za nim idei tak dobrze jak on.

Jak zostać product managerem?

Zostanie product managerem wymaga zdobycia doświadczenia w różnych obszarach - od marketingu, przez zarządzanie zespołem, po rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji. Możesz pójść na kurs, żeby poznać podstawy, ale nic nie zastąpi bogatego doświadczenia.

Są dwie główne drogi zdobycia tej praktyki. Pierwsza prowadzi przez ścieżki dostępne w Twojej firmie. Angażujesz się w działania związane z produktem i aplikujesz na role odpowiedzialne za wybrane aspekty zarządzania produktem. Pomagając firmie rozwiązywać jej problemy, nauczysz się mnóstwa rzeczy i zbudujesz swoją reputację.

Druga droga to prowadzenie własnego projektu po godzinach. Ta ścieżka daje rzadką okazję, by wziąć pełną odpowiedzialność za wszystkie elementy zarządzania swoim produktem. To będzie niezwykle cenne doświadczenie. Tutaj również ważne jest, by zapisywać swoje działania, wyzwania i sukcesy. Później pokażesz przyszłemu pracodawcy swoje podejście i sposób radzenia sobie z problemami.

Co czyni dobrego product managera?

Przede wszystkim doświadczenie. Dobrym product managerem uczyni Cię wyłącznie praktyka w rozwijaniu produktów i wprowadzaniu ich na rynek. Zwykle oznacza to pracę w konkretnej branży z różnymi produktami i firmami. Nie znaczy to, że absolutnie nie możesz zmienić branży - szerokie horyzonty mają ogromną wartość. Musisz jednak rozumieć uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne, a te różnią się w zależności od branży i segmentu. Jako product manager przekonasz się, że dogłębna znajomość własnego stacku technologicznego jest bezcenna. Dzięki niej poznasz swoje możliwości i ograniczenia.

Skuteczny product manager potrzebuje znacznie większej wiedzy o rynku i otoczeniu biznesowym niż product owner. Product manager powinien wyrobić w sobie umiejętność oceny sytuacji na rynku (np. wywiady z klientami, analiza konkurencji). Kluczowe jest też opanowanie alokacji zasobów. Do tego komunikacja z różnymi typami interesariuszy (np. język biznesowy kontra techniczny). Jest też wiele modeli przychodowych, które product manager powinien znać i umieć zastosować. Najlepsi product managerowie szlifują swoje umiejętności przez całe lata praktyki w prawdziwych sytuacjach biznesowych.

Kogo potrzebujesz do swojego projektu?

Celem naszego porównania product ownera i product managera jest pomoc w wyborze tego, co jest właściwe dla Ciebie. Czasem będziesz potrzebować jednego z nich, czasem obu. Albo kogoś, kto udźwignie obie role naraz.

Jeśli chcesz wprowadzić w firmie podejście zwinne i budować produkt zgodnie ze Scrumem, musisz zatrudnić product ownera. To nie jest projekt scrumowy bez scrum mastera, product ownera czy zespołu deweloperskiego. Nie znaczy to jednak, że nie możesz zatrudnić product managera. Jeśli potrzebujesz kogoś, kto poprowadzi Twój produkt od samego pomysłu, przez design, po rozwój i wprowadzenie na rynek, a nawet dalej, pomocny będzie doświadczony product manager. Co więcej, możesz potrzebować specjalisty, który zajmie się wieloma produktami naraz - wtedy product manager będzie właściwą osobą.

Podsumowując, zatrudnienie product ownera jest konsekwencją wyboru Scruma. Projekty waterfallowe mogą nadal iść naprzód pod kierunkiem project managera, ale projekty scrumowe już nie. Decyzja o zatrudnieniu product managera zależy z kolei od struktury i kultury Twojej firmy. Tak czy inaczej, niezależnie od tego, którego specjalisty potrzebujesz, znajdziesz go w naszej sieci talentów. Skontaktuj się z nami i znajdź osoby, które najlepiej pasują do Twojej branży, technologii i kultury firmy.