Zatrudnianie programistów na Ukrainie. Wszystko, co musisz wiedzieć

W czwartek 24 lutego wojska rosyjskie rozpoczęły pełnoskalowy atak na Ukrainę, wywołując największą wojnę w Europie od II wojny światowej. W trzecim miesiącu konfliktu już odczuwamy jego miażdżący wpływ na międzynarodowy biznes, gospodarki i układ sił. 

A ponieważ do lutego 2022 roku Ukraina była jednym z najczęściej wybieranych kierunków outsourcingu IT, branża oprogramowania również prawdopodobnie oberwie. Jak mocno? To się dopiero okaże. Żeby lepiej zrozumieć, gdzie jest dziś ukraiński rynek IT i co go czeka, przeanalizujemy, jak zmienił się po wybuchu wojny, i spróbujemy przewidzieć, co to oznacza dla firm potrzebujących wykwalifikowanych specjalistów IT w modelu offshore. Zaczynajmy!

Dlaczego warto zatrudniać ukraińskich programistów?

Zanim zagłębimy się w przegląd rynku i prognozy, warto zrozumieć, dlaczego międzynarodowe firmy w ogóle rozważają zatrudnianie programistów na Ukrainie. Odpowiedź jest dość prosta. 

Rok po roku specjaliści IT z Ukrainy zajmują czołowe miejsca na świecie pod względem jakości umiejętności programistycznych, obok Polaków, Rumunów, Brytyjczyków czy Wietnamczyków.

Przeczytaj też: Hiring Software Developers From Poland - What Do You Need To Know?

Jak pokazaliśmy w naszej pogłębionej analizie rynku outsourcingu IT w Europie Środkowo-Wschodniej, jest wiele powodów, dla których region Europy Środkowo-Wschodniej ma opinię zagłębia talentów inżynierii oprogramowania. Po szczegóły i różnice między poszczególnymi krajami odsyłamy do tego raportu. 

Ogólnie rzecz biorąc, outsourcing lub offshoring tworzenia oprogramowania w Europie Środkowo-Wschodniej niesie następujące korzyści: 

• Duża pula talentów technologicznych - łącznie ponad milion specjalistów, z czego około 35-40% pochodzi z Polski; druga jest Ukraina z niemal 300 000 profesjonalistów. Trzeba jednak zaznaczyć, że wielu z nich przeniosło się do innych krajów (głównie do Polski) po wybuchu wojny.
  
  
• Znakomite umiejętności programistyczne - kraje Europy Środkowo-Wschodniej zawsze zajmują wysokie miejsca w konkursach i ocenach kompetencji. 
  
  
• Godna pochwały etyka pracy 
  
  
• Biegła znajomość angielskiego - od średniego poziomu na Ukrainie i Białorusi po bardzo dobrą znajomość angielskiego w Polsce; programiści, specjaliści QA i kierownicy projektów z Europy Środkowo-Wschodniej biegle mówią po angielsku. Zwykle mają też bogate doświadczenie we współpracy przy projektach międzynarodowych.
  
  
• Silna tradycja akademicka - miasta Europy Środkowo-Wschodniej, takie jak Praga (Czechy) czy Kraków (Polska), mają wielowiekowe tradycje akademickie, a renomowane uniwersytety zapewniają najwyższej klasy wykształcenie wyższe od średniowiecza. Do tego kraje dawnego bloku wschodniego - Ukraina, Bułgaria, Rumunia czy Polska - mają znakomite tradycje matematyczne, fizyczne i informatyczne. Dowód? Wszystkie zajmują miejsce w pierwszej dwudziestce na Międzynarodowej Olimpiadzie Matematycznej. Są też wśród krajów z największą liczbą medali zdobytych na Międzynarodowej Olimpiadzie Informatycznej.
  
  
• Konkurencyjne stawki - zatrudnianie zespołów programistycznych w Europie Środkowo-Wschodniej nie jest już tanie. Wciąż jednak jest przystępne. Na czym polega różnica? Jakość ma swoją cenę, zwłaszcza na zaciekle konkurencyjnym rynku IT. Mimo to stawki specjalistów z Europy Środkowo-Wschodniej są nadal dużo niższe niż ich zachodnich odpowiedników przy tej samej lub wyższej jakości. Więc tak, możesz zapłacić mniej. Pozostaje pytanie: „Czy ryzyko jest tego warte?”. (Więcej w sekcji Stawki ukraińskich programistów).
  
  
• Strategiczna lokalizacja i wygodne podróże - Europa Środkowo-Wschodnia jest wygodna, bo leży centralnie, co ułatwia podróże z wielu krajów. Oczywiście podróżowanie na Ukrainę nie jest obecnie zalecane, a często wręcz niemożliwe ze względu na masowe odwołania lotów po rosyjskiej inwazji.  

Ostatnio opublikowaliśmy serię artykułów o zatrudnianiu programistów z Białorusi oraz o tym, czym jest offshore'owe tworzenie stron w Rumunii.

Chcesz zbudować zespół programistyczny? 

Jeśli planujesz zbudować skuteczny zespół inżynierów oprogramowania i innych ekspertów IT, koniecznie obejrzyj nasz webinar!

Zobacz, gdzie znaleźć najlepszych specjalistów do swojego projektu, jak zarządzać nimi zdalnie i dlaczego nie warto iść na skróty przy jakości kodu.

[Obejrzyj webinar o outsourcingu IT]

Profil ukraińskich programistów

• Demografia

  Jeśli chodzi o samą Ukrainę, w 2021 roku było tam około 285 tysięcy programistów i specjalistów IT. 71% z nich stanowili mężczyźni, a mediana wieku ukraińskiego specjalisty IT wynosiła 31 lat. Ponadto 46% tych osób to inżynierowie oprogramowania, 17% inżynierowie QA, 8% menedżerowie IT, a reszta pełniła inne role.
  
  Pod względem stażu około jedna trzecia wszystkich zatrudnionych w ukraińskim sektorze IT to eksperci na poziomie senior, 28% to poziom mid, 11% junior, a zaledwie 1% stażyści i 4% osoby na stanowiskach kierowniczych. Dodatkowo, biorąc pod uwagę projektowy charakter outsourcingu i innych form współpracy w IT, w 2021 roku 86% ukraińskich firm współpracowało z jednoosobowymi działalnościami gospodarczymi, a 9% korzystało z różnych form zaangażowania. Tylko 5% stanowili pracownicy na pełnym etacie.

[Wszystkie dane pochodzą z: https://dou.ua/lenta/articles/ukrainian-it-during-war/ i https://reports.itukraine.org.ua/en]

• Języki programowania

  Główne specjalizacje programistyczne Ukraińców to JavaScript, Java, C# i Python (Źródło). Mniej popularne technologie wśród programistów z Ukrainy to zwykle Kotlin, Ruby, Go i Swift.
  
  Oznacza to, że ponad połowa ukraińskich programistów pracuje na backendzie, frontend jest mniej popularny, a mobile to nisza. Do tego czterech na dziesięciu ukraińskich programistów to specjaliści na poziomie mid, a jedna czwarta może się pochwalić poziomem senior.

• Rozkład geograficzny

  Przed wojną ponad 70% ukraińskich programistów mieszkało w Kijowie, Lwowie i Charkowie - największych miastach kraju. Po rosyjskiej inwazji to się zmieniło: wielu specjalistów uciekło z kraju albo przeniosło się w inne rejony Ukrainy.
  
  Lwów pozostał dla nich kierunkiem pierwszego wyboru ze względu na stosunkowo niewielką liczbę rosyjskich działań, ale masy specjalistów IT opuściły dwa pozostałe miasta, znajdując schronienie w obwodach zakarpackim i iwanofrankiwskim. W wielu przypadkach zmiana ta pozostała niezauważalna dla klientów i partnerów, bo masowe upowszechnienie, jakim jest modelu pracy zdalnej , zatarło bariery geograficzne.

W połączeniu z mocnymi stronami programistów z całej Europy Środkowo-Wschodniej Ukraińcy zajmują silną pozycję pod względem umiejętności programistycznych. Widać to w światowych rankingach najlepszych programistów, w których ukraińscy specjaliści zawsze plasują się blisko podium.

Ukraina od lat niezmiennie zajmuje czołowe miejsca w globalnych rankingach najlepszych programistów

Stan ukraińskiego sektora IT przed wojną i dziś

Wielkość ukraińskiej puli talentów technologicznych

Przed wybuchem wojny ukraińska pula talentów technologicznych była jedną z największych w Europie (w regionie Europy Środkowo-Wschodniej ustępowała tylko Polsce). Miała rosnąć dzięki ogromnemu zainteresowaniu młodych ludzi edukacją technologiczną (54% ukraińskich licealistów chce pracować w IT). 

Ale ponieważ wybuch wojny wywrócił do góry nogami każdy aspekt życia Ukraińców, nie da się powiedzieć, jak te liczby wyglądają dziś - przy powszechnej mobilizacji mężczyzn w wieku 18-60 lat i masowym exodusie Ukraińców za granicę. 

Według szacunków ONZ na koniec kwietnia ponad 11 milionów ludzi uciekło z Ukrainy. Jest wśród nich wielu specjalistów IT, z których znaczna część otrzymała wsparcie relokacyjne od pracodawców i klientów, takich jak Wix, SAP, Fiverr czy Revolut. 

Lista krajów, do których przenieśli się ukraińscy programiści

Mimo to wielu ukraińskich pracowników sektora technologicznego zdecydowało się zostać (co potwierdzają liczne wypowiedzi przedstawicieli firm oferujących swoim ukraińskim pracownikom pakiety relokacyjne). Nie składają broni, tylko dalej piszą kod w swoim kraju, wspierając przy tym wysiłek wojenny. 

Mimo to współpraca z nimi staje się coraz większym wyzwaniem przy alarmach przeciwlotniczych i wybuchach uderzających w duże ukraińskie miasta po kilka razy dziennie. W efekcie wiele firm ma problemy ze współpracą z ukraińskimi przedsiębiorstwami i osobami i decyduje się zlecać pracę firmom oraz freelancerom w krajach UE, takich jak Polska czy Czechy.

„Nasz główny front-end developer uciekł do Lwowa, do wiejskiego domu rodziców 40 km za miastem, i wciąż wysyła pull requesty” - powiedział CNBC Eric Hovagim, CEO i założyciel platformy bukmacherskiej Pogbet z Los Angeles. „Jutro rano wraca do Lwowa, żeby dalej pracować i jednocześnie pomagać w walce”. 

[Źródło]

Przegląd ukraińskiego rynku IT

Ukraina od dawna należy do światowych liderów outsourcingu IT, a tamtejszy sektor technologiczny rósł konsekwentnie rok do roku. W 2021 roku szacowana wartość eksportu IT wyniosła 6,8 miliarda dolarów, czyli o 36% więcej niż w 2020 roku. W tym samym czasie udział usług komputerowych w ukraińskim PKB wyniósł 2,7%. 

Przed wojną ICT było trzecim największym towarem eksportowym kraju, wartym 4,5 miliarda dolarów i rosnącym w tempie 26% rocznie. W 2021 roku szacowano, że na Ukrainie działa 4000 firm IT i ponad 1600 przedsiębiorstw usług IT, łącznie zatrudniających 280 tysięcy specjalistów. Rząd mocno przyczynił się do rozkwitu branży outsourcingu IT: w 2019 roku powołał Ministerstwo Transformacji Cyfrowej, by przyspieszyć cyfryzację kraju, i uruchomił fundusz zalążkowy finansujący startupy na wczesnym etapie.

Szacuje się, że 61% specjalistów IT mieszkających na Ukrainie przeniosło się z powodu wojny. Prawie połowa z nich została w kraju, ale przeprowadziła się do „bezpieczniejszych” regionów.

[Źródło]

Według strony prowadzonej przy wsparciu Ministerstwa Transformacji Cyfrowej Ukrainyjest tam około 1750 firm produktowych i 538 firm usługowych. Jednak raport o stanie IT na Ukrainie podaje inne liczby:

• Około 5000 firm IT
• 1405 startupów
• 2275 firm usługowych

Co piąta firma z listy Fortune 500 korzysta z ukraińskich usług IT, a w kraju działa też około 100 centrów R&D. Ukraina może się też (albo mogła) pochwalić prężnym środowiskiem startupowym z pięcioma aktywnymi jednorożcami:

• GitLab - oprogramowanie DevOps open source; 1500 pracowników, 252,7 mln dolarów łącznego przychodu (stan na 2022), 413,5 mln dolarów łącznego finansowania, wyceniane na 16,5 miliarda dolarów
• Grammarly - chmurowy asystent pisania oparty na AI; 240 pracowników, 73,2 mln dolarów rocznego przychodu, 400 mln dolarów pozyskanego finansowania, wyceniany na 13 miliardów dolarów
• Genesis - spółka portfelowa tworząca media cyfrowe, aplikacje mobilne i gry; 1000 pracowników, wyceniana na 1 miliard dolarów
• People.ai - predykcyjna platforma do zarządzania sprzedażą; 250 pracowników, 38 mln dolarów przychodu (2022), 200 mln dolarów łącznego finansowania, wyceniana na 1,1 mld dolarów 
• Firefly Aerospace - firma z branży kosmicznej dostarczająca statki kosmiczne, rakiety nośne itd.; 128 mln dolarów przychodu, 271,6 mln dolarów łącznego finansowania

Główne huby outsourcingu IT na Ukrainie

Większość ukraińskiego sektora IT opiera się na eksporcie usług. Dlatego wiele tamtejszych firm wspierało pracę zdalną i hybrydową jeszcze zanim konflikt z Rosją przerodził się w pełnoskalową operację wojskową. Nie działały jednak w stanie ciągłych zakłóceń. 

Patrząc na mapę usług ICT na Ukrainie, znajdziemy wiele klastrów IT, skupionych głównie wokół największych miast: Odessy, Kijowa, Charkowa, Mariupola i Lwowa.

Klastry IT działają w ponad 20 ukraińskich obwodach

Od wybuchu rosyjskiej wojny sytuacja w tych klastrach zmieniła się dramatycznie, a odzwierciedlające ją statystyki są naprawdę wstrząsające. Weźmy Kijów - stolicę o największej przed wojną koncentracji ukraińskich specjalistów IT. Ponad 16% z nich opuściło kraj od początku konfliktu. Kolejne 64,3% przeniosło się w inne rejony Ukrainy, a 19,6% wstąpiło do wojska. 

Liczby dla Czernihowa są równie wstrząsające. Prawie 13% mieszkających w mieście programistów, kierowników projektów IT i specjalistów QA opuściło kraj. Niemal 77% przeniosło się do innego regionu Ukrainy, a ponad 10% wstąpiło do sił zbrojnych. 

Najbardziej przerażające jest to, że w ukraińskich miastach zamieszkanych przez mniejszą liczbę inżynierów oprogramowania - Chersoniu, Iwano-Frankiwsku, Tarnopolu czy Łucku (każde powyżej 200 tysięcy mieszkańców) - do wojska wstąpiło od 52 do 81% specjalistów IT (wszystkie dane z Dou.ua). 

Do tego wielu z tych, którzy zostali w kraju, ale nie poszli do wojska, przekierowało swoje umiejętności. Wykorzystują je teraz, by wspierać wysiłek wojenny: zbierają pieniądze na cele charytatywne, informują świat (a zwłaszcza Rosję) o wojnie albo obsługują logistykę pomocy humanitarnej.

Firmy tworzące aplikacje na Ukrainie

Jak wspomnieliśmy, na Ukrainie są (albo były) tysiące firm programistycznych. Przyjrzymy się więc tylko kilku szczególnie godnym uwagi.

• OpenGeeksLab - offshore'owy zespół deweloperski skupiony głównie na startupach, tworzący i skutecznie wprowadzający na rynek ich profesjonalne strony i aplikacje biznesowe. Siedziba mieści się w Dnieprze, ale firma ma też biuro w Czarnogórze. 
• Rocketech - ta międzynarodowa firma programistyczna ma jedno z głównych biur w Kijowie. Specjalizuje się w tworzeniu rozwiązań webowych i mobilnych opartych na analityce. Obecnie zatrudnia na Ukrainie około 40 osób. 
• SoftServe - założona we Lwowie firma doradztwa cyfrowego, która wspiera klientów najnowocześniejszymi technologiami. Ma 41 biur w 12 krajach i zatrudnia ponad 13 tysięcy osób.
• Infopulse - ta firma outsourcingowa IT świadcząca kompleksowe usługi cyfrowe ma siedzibę w Kijowie. Zatrudnia ponad 2 tysiące specjalistów w 10 krajach Europy Zachodniej i Wschodniej. 
• Grammarly - firma zatrudniająca ponad 600 osób - została założona w 2009 roku przez trzech ukraińskich specjalistów IT. Ta inteligentna aplikacja do gramatyki i ortografii zdobyła ponad 30 milionów aktywnych użytkowników dziennie i udostępnia swoją platformę ponad 30 tysiącom zespołów. 
• Intellias - ukraińska firma tworząca oprogramowanie na zamówienie, z biurami w Berlinie i Krakowie. W dwie dekady urosła do globalnego dostawcy usług programistycznych zatrudniającego 1500 osób. 
• Yalantis - „egalitarna” firma programistyczna zatrudniająca ponad 500 specjalistów IT; Yalantis tworzy wysokiej jakości oprogramowanie na iOS, Androida, urządzenia IoT i web.
• Ciklum - Ciklum powstał w Kijowie, ale dziś ma siedzibę w Londynie oraz biura R&D w Pakistanie, Hiszpanii i Polsce. Tworzy rozwiązania dla handlu cyfrowego, aplikacji, RPA, DevOps i wielu innych obszarów.  

Obecny stan ukraińskiego środowiska biznesowego

Mimo najlepszych chęci tysiące ukraińskich programistów, specjalistów QA i administratorów sieci często nie są w stanie pracować jak dawniej, bo w największych ukraińskich miastach dochodzi do przerw w dostępie do internetu. 

Na przykład na początku marca 2022 roku 40 milionów Ukraińców straciło dostęp do internetu na blisko godzinę, gdy największy operator w kraju padł w całej sieci. Kilka dni później przerwy dotknęły dwa duże ukraińskie miasta: Chersoń i Charków. Pod koniec miesiąca zasięg w kraju spadł do 13% poziomu sprzed wojny za sprawą masowego cyberataku. A to tylko kilka z wielu przykładów.

Zrozumiałe, że wojna miała katastrofalny wpływ na ukraińską gospodarkę. Trudno cokolwiek prognozować, skoro nikt nie wie, kiedy i jak zakończy się konflikt, ale obecne przewidywania już są alarmujące. Oczekuje się, że gospodarka Ukrainy skurczy się do końca tego roku nawet o 35%. 

Konflikt wyrządził już krajowi ogromne szkody - zniszczone zostały całe miasta i pokaźna infrastruktura (także sieci łączności). Sytuację pogorszyło zawieszenie ruchu lotniczego i morskiego oraz transportu, blokada importu i eksportu przez armię rosyjską, a w końcu paraliż operacji technologicznych realizowanych w outsourcingu. 

„Napięcia geopolityczne z Rosją już wcześniej ograniczały dostęp Ukrainy do rynków, ale eskalacja do inwazji Rosji na Ukrainę i pełnoskalowa wojna od 24 lutego dramatycznie zmieniły perspektywy kraju” - stwierdzono w raporcie przygotowanym przez ekspertów MFW .

Wszystko wskazuje na to, że wojna będzie miała ogromne konsekwencje dla ukraińskiego sektora IT i całej gospodarki. Zwłaszcza że wiele zachodnich firm zamyka swoje ukraińskie biura albo zrywa kontrakty outsourcingowe i przenosi je do zespołów w innych lokalizacjach (również do ukraińskich zespołów, ale poza krajem, w miejscach o stabilnej sytuacji wewnętrznej i politycznej). 

Jeśli wojna potrwa znacznie dłużej, ukraińska infrastruktura technologiczna będzie coraz bardziej zagrożona. Jej nieodwracalne zniszczenie cofnie tamtejszy rynek outsourcingu o kilka lat. 

Zatrudnianie ukraińskich programistów: stack technologiczny i doświadczenie branżowe 

Dobrze, a co jeśli zdecydujesz się zatrudnić ukraińskich ekspertów IT - tych w kraju albo pracujących zdalnie z innych miejsc? Jakie technologie najpewniej wśród nich znajdziesz?

Jeśli chodzi o języki programowania, ponad 28% ukraińskich programistów pracuje z JavaScriptem. Kolejna jest Java, używana przez blisko 14% programistów na Ukrainie, a dalej język programowania Python, który zna mniej niż 4,5% (dane: IT Ukraine Association).

Jeśli sprawdzimy te technologie w cenionym indeksie TIOBE, będącym globalnym wskaźnikiem najbardziej pożądanych języków programowania, zobaczymy pewne rozbieżności. Python, uniwersalny język rozwoju AI, prowadzi w tym i w wielu innych rankingach. Java zajmuje z kolei trzecie miejsce, co potwierdza, że wciąż pozostaje istotna w wielu zastosowaniach: interfejsach desktopowych, systemach klasy enterprise czy serwerach webowych i aplikacyjnych. Tymczasem główna specjalizacja ukraińskich programistów, JavaScript, plasuje się na siódmej pozycji. 

Patrząc na najmniej popularne języki i frameworki, najtrudniej będzie znaleźć specjalistów od Scali (1,1%), Go (1,8%) i Ruby (2,4%). Oczywiście technologie te nie mogą się równać z JavaScriptem, Javą, Pythonem czy C# pod względem liczby projektów. 

Stawki ukraińskich programistów 

Jeśli myślisz o zatrudnianiu programistów na Ukrainie (albo z Ukrainy), sprawdź średnie stawki, by oszacować możliwy budżet projektu.

Po pierwsze, warto wspomnieć, że przed wojną stawki i wynagrodzenia ukraińskich specjalistów IT wyraźnie rosły. Typowy wzrost budżetu wynagrodzeń dla specjalistów IT wyniósł w 2021 roku 8,5%.

Po drugie, różnice między poszczególnymi miastami (zwłaszcza Kijowem) potrafiły być znaczące i sięgać 10-15% stawki. Na podstawie analizy z grudnia 2021 roku średnie krajowe zarobki specjalistów IT wyglądały następująco:

Patrząc na podział według technologii, najniżej opłacane języki to JavaScript, C# i Angular (od 500 do 2000 dolarów miesięcznie dla juniora, 2000-3500 dla osoby na poziomie mid i 3000-5500 dla seniora). 

Na drugim krańcu skali są technologie takie jak Ruby i React. Za juniora w jednej z nich trzeba zapłacić od 1200 do 2400 dolarów - kilka razy więcej niż w przypadku popularniejszych technologii. Programista mid kosztuje od 2500 do 4000 dolarów. Seniorzy w tych i innych mniej popularnych językach liczą sobie od 3800 do 5500 dolarów.

Plusy i minusy outsourcingu oprogramowania na Ukrainie w 2022 roku

Dziś zatrudnianie programistów na Ukrainie bywa ryzykowne. Ryzyko z pewnością będzie mniejsze, jeśli zrobisz to przez agencję lub marketplace, który weźmie przynajmniej częściową odpowiedzialność za obsadzenie wakatów, zbudowanie zespołu i dowiezienie projektu.

Nie ma większego znaczenia, czy zaczniesz szukać programistów i specjalistów QA z Ukrainy na własną rękę, czy zaangażujesz ekspertów, którzy pomogą Ci obsadzić wszystkie stanowiska techniczne najlepszymi specjalistami. Tak czy inaczej, musisz rozumieć, jakie są szanse i ryzyka związane z zatrudnianiem ukraińskich specjalistów IT.

Korzyści z zatrudniania ukraińskich ekspertów IT

Omówiliśmy już część wyjątkowych korzyści, jakie wnoszą ukraińscy specjaliści IT. Podsumujmy niektóre z nich:

• Najwyższe umiejętności programistyczne w korzystnych stawkach. Ukraińscy testerzy i programiści są zwykle wyjątkowo utalentowani i mają nienaganną etykę pracy. Wysoka jakość idzie w parze z umiarkowanymi stawkami. 
  
  
• Dobra znajomość angielskiego. Ukraina zajmuje 40. miejsce spośród 112 krajów ocenianych pod kątem znajomości angielskiego w corocznym EF English Proficiency Index. Choć odpowiada to „umiarkowanej” znajomości angielskiego, eksperci IT zwykle prezentują poziom ponadprzeciętny - 80% z nich swobodnie porozumiewa się po angielsku w kontekście biznesowym.
  
  
• Niezawodna infrastruktura. Ten punkt był aktualny przed wojną. Mimo wielu dobrze skomunikowanych klastrów IT i przyzwoitej prędkości internetu w stosunkowo niskich cenach nikt nie powie, czy ta korzyść przetrwa do czasu, gdy wojna (miejmy nadzieję) się skończy. 
  
  
• Uproszczone i korzystne opodatkowanie. Ukraińskie władze zdają sobie sprawę, że specjalne zasady opodatkowania rynku IT są silną zachętą dla inwestorów i firm do współpracy z lokalnymi firmami programistycznymi. Kraj oferuje więc atrakcyjny model podatkowy (patrz obrazek poniżej), obejmujący niskie podatki dochodowe dla specjalistów IT i liczne zwolnienia z VAT. Dodatkowe zachęty wprowadzono tuż przed wojną w ramach ram Diia City. W skrócie jest to specjalna strefa ekonomiczna, która daje firmom-rezydentom wyjątkowe korzyści, w tym wybór korzystniejszego opodatkowania i niższy podatek osobisty dla specjalistów IT.

Potencjalne ryzyka zatrudniania specjalistów IT z Ukrainy

Te korzyści brzmią kusząco, ale jest też druga strona medalu. Ukraińscy specjaliści IT są zwykle bardzo kompetentni i rzetelni. Realia współpracy z nimi w cieniu wojny mogą jednak budzić pewne obawy. 

Jakie ryzyka wziąć pod uwagę przed zatrudnieniem ukraińskich programistów? 

• Kurcząca się gospodarka. Oczywiście załamanie ukraińskiej gospodarki uderza przede wszystkim w samą Ukrainę. Wiele zagranicznych firm może się jednak obawiać współpracy z podmiotami zarejestrowanymi w kraju zniszczonym wojną, któremu grozi kryzys gospodarczy. 
  
  
• Zakłócenia w pracy. Niestabilna infrastruktura i nieustanne bombardowania nieuchronnie prowadzą do zakłóceń w pracy zdalnej i komunikacji. Jeszcze przed wojną Wskaźnik penetracji internetu na Ukrainie był raczej niski i wynosił 82-85%. Odkąd zaczęły się nieprzewidywalne rosyjskie działania wojskowe, cały kraj ma problemy z dostępem do internetu i jest bardziej narażony na zagrożenia cyberbezpieczeństwa. 
  
  
• Kurcząca się pula talentów. Nawet specjaliści, którzy decydują się uciec z kraju albo przenieść do innego regionu (co przy nieprzewidywalnym przebiegu frontu nie musi być rozwiązaniem długoterminowym), potrzebują czasu na przeprowadzkę i zadomowienie się. Część z nich wstąpiła do wojska albo w każdej chwili może dostać powołanie. Prowadzi to do sytuacji, w której trudno przewidzieć, kiedy któryś z ekspertów stanie się niedostępny i będziesz potrzebować szybkiego zastępstwa.

Zatrudnianie programistów na Ukrainie. Co zmieni się po wojnie?

Na to pytanie nikt dziś nie odpowie. Choć ukraińskie firmy i specjaliści IT robią wszystko, by wywiązywać się ze zobowiązań i minimalizować zakłócenia w projektach, ich kraj jest w środku dramatycznego konfliktu, który już zbiera potworne żniwo. 

W 2021 roku IT było najszybciej rosnącym sektorem Ukrainy, a kraj był zagłębiem innowacji i outsourcingu technologicznego. Dziś talentów wciąż nie brakuje. Branża IT stara się utrzymać i kontynuować działalność, a ukraińskie firmy robią wszystko, by chronić swoich pracowników. 

Nie potrafimy przewidzieć, jak potoczą się wydarzenia, ale Ukrainę z pewnością czeka drenaż mózgów w technologii - choćby tymczasowy. Niestety niewiele możemy na to poradzić. Pamiętaj jednak, że ukraińscy specjaliści IT nie zniknęli z dnia na dzień. Wciąż są - część pracuje za granicą, część robi wszystko, by dowozić pracę w ekstremalnych warunkach. Wielu szuka pracy zdalnej lub możliwości relokacji i chce nawiązać kontakt z firmami takimi jak Twoja, które potrzebują wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Z przyjemnością pomożemy obu stronom.